Οι ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (ΟΥΣ), γνωστές και ως ουρολοιμώξεις, αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες ιατρικής επίσκεψης παγκοσμίως.

Πρόκειται για μολύνσεις που προσβάλλουν τμήματα του ουροποιητικού συστήματος, δηλαδή την ουρήθρα, την ουροδόχο κύστη, τους ουρητήρες και τους νεφρούς. Η σοβαρότητά τους μπορεί να κυμαίνεται από μια ήπια δυσουρία μέχρι βαριές πυελονεφρίτιδες με κίνδυνο για τη ζωή. Η αιτιολογία είναι σχεδόν πάντα μικροβιακή, με κύριο υπαίτιο το βακτήριο Escherichia coli, που φυσιολογικά βρίσκεται στο έντερο και αποτελεί υπεύθυνο για το 75–95% των απλών ουρολοιμώξεων.

Η ταξινόμηση των ουρολοιμώξεων βασίζεται τόσο στην εντόπιση όσο και στη βαρύτητα. Διακρίνονται σε ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ (ουρηθρίτιδα και κυστίτιδα) και του ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ (πυελονεφρίτιδα).

Επιπλέον, διαφοροποιούνται σε «απλές» λοιμώξεις, που εμφανίζονται σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, και «επιπλεγμένες», οι οποίες εμφανίζονται σε άτομα με ανατομικές ή λειτουργικές διαταραχές του ουροποιητικού ή με άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης, η παρουσία καθετήρα, η κύηση ή η υπερπλασία του προστάτη.

Σύμφωνα με επιδημιολογικά δεδομένα από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Πρόληψη και τον Έλεγχο Νοσημάτων (ECDC), οι ουρολοιμώξεις αντιπροσωπεύουν περίπου το 25% των νοσοκομειακών λοιμώξεων στην Ευρώπη, με μεγαλύτερη συχνότητα στις γυναίκες, ιδίως αναπαραγωγικής ηλικίας. Εκτιμάται ότι 1 στις 2 γυναίκες θα εμφανίσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο ουρολοίμωξης κατά τη διάρκεια της ζωής της, ενώ περίπου το 20–30% των γυναικών που εμφανίζουν ένα επεισόδιο θα υποτροπιάσουν μέσα στους επόμενους έξι μήνες. Στους άνδρες, οι ουρολοιμώξεις είναι λιγότερο συχνές, αλλά σχεδόν πάντα επιπλεγμένες και απαιτούν πλήρη ουρολογική εκτίμηση.

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με την εντόπιση. Στην περίπτωση της οξείας κυστίτιδας, τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα περιλαμβάνουν καύσο κατά την ούρηση, συχνοουρία, επιτακτικότητα και πόνο χαμηλά στην κοιλιά. Τα ούρα μπορεί να εμφανίζονται θολά, με έντονη οσμή, ή ακόμα και αιματουρία.

Στην οξεία πυελονεφρίτιδα, (λοιμωξη που εντοπίζεται πλέον και στο νεφρό) τα συμπτώματα είναι πιο συστηματικά και περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, ρίγος, έντονο πόνο στη ράχη ή στο πλάι, ναυτία και γενική κακουχία. Ειδική προσοχή απαιτείται σε ηλικιωμένους ασθενείς, στους οποίους η συμπτωματολογία μπορεί να είναι άτυπη, με κύριο σύμπτωμα τη σύγχυση ή την απότομη λειτουργική έκπτωση.

Αντίστοιχα, στα παιδιά, ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, η παρουσία ουρολοίμωξης μπορεί να εκδηλωθεί με ανεξήγητο πυρετό, μειωμένη σίτιση και ευερεθιστότητα.

Η διάγνωση τίθεται με την κλινική εκτίμηση και επιβεβαιώνεται με εργαστηριακή ανάλυση ούρων. Η γενική ούρων μπορεί να δείξει την παρουσία πυουρίας, αιματουρίας και νιτρωδών, ενώ η καλλιέργεια ούρων είναι το «χρυσό πρότυπο» για την επιβεβαίωση του μικροοργανισμού και τη δοκιμή ευαισθησίας του στα αντιβιοτικά (αντιβιόγραμμα). Σε επιπλεγμένες ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, ενδείκνυται απεικονιστικός έλεγχος (υπέρηχος, αξονική ουρογραφία) ή ακόμη και κυστεοσκόπηση, όταν υπάρχουν υποψίες για ανατομικά εμπόδια, πέτρες ή όγκους.

Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος και τη βαρύτητα της λοίμωξης. Στην απλή κυστίτιδα, η χορήγηση αντιβιοτικού από το στόμα για 3 έως 5 ημέρες είναι συνήθως αποτελεσματική, με φάρμακα πρώτης γραμμής όπως η νιτροφουραντοΐνη, η τριμεθοπρίμη/σουλφαμεθοξαζόλη ή η φωσφομυκίνη. Οι πυελονεφρίτιδες και οι επιπλεγμένες λοιμώξεις απαιτούν μακρύτερη αγωγή (7–14 ημέρες) και συχνά νοσηλεία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σήψης ή αφυδάτωσης. Στις υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, η στρατηγική περιλαμβάνει συνδυασμό προφυλακτικής αντιβιοτικής αγωγής, τροποποίηση συμπεριφοράς και αξιολόγηση από ειδικό ουρολόγο για τον αποκλεισμό υποκείμενων παραγόντων.

Η πρόληψη παραμένει το κλειδί στη διαχείριση των ΛΟΥΣ. Η επαρκής πρόσληψη υγρών, η σωστή υγιεινή των γεννητικών οργάνων, η αποφυγή καθυστέρησης της ούρησης και η υγιεινή διατροφή είναι βασικά βήματα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ο χυμός κράνμπερι και τα προβιοτικά μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης υποτροπών, αν και τα δεδομένα παραμένουν ετερογενή. Η χρήση οιστρογόνων τοπικά σε μεταεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έχει επίσης τεκμηριωθεί ως ωφέλιμη για τη μείωση των υποτροπών.

Οι ουρολοιμώξεις σπάνια είναι επικίνδυνες όταν αναγνωρίζονται και αντιμετωπίζονται έγκαιρα. Ωστόσο, όταν αγνοηθούν ή παραμεληθούν, μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές επιπλοκές , ιδιαίτερα σε ευάλωτους πληθυσμούς. Σε κάθε περίπτωση, η καθοδήγηση από εξειδικευμένο ιατρό ουρολόγο είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση και εξατομικευμένη θεραπεία.

Πηγές και βιβλιογραφία

European Association of Urology (EAU). Urological Infections – Guidelines 2024. https://uroweb.org/guidelines/urological-infections

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Urinary Tract Infection (UTI) Basics. https://www.cdc.gov/antibiotic-use/community/for-patients/common-illnesses/uti.html

European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Healthcare-associated infections – Annual epidemiological report 2023. https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data

Mayo Clinic. Urinary tract infection (UTI). https://www.mayoclinic.org

NICE Guidelines UK. Urinary tract infection (lower) – antimicrobial prescribing. https://www.nice.org.uk

Στην πλατφόρμα “Urologist with a Click“, μπορείτε να κλείσετε online ραντεβού ή να λάβετε οδηγίες άμεσα – χωρίς αναμονή, με εμπιστευτικότητα και επιστημονική εγκυρότητα.