Πολλές συχνές φαρμακευτικές αγωγές και χρόνιες παθήσεις προκαλούν ή επιτείνουν προβλήματα σεξουαλικής λειτουργίας.
Η κατανόηση αυτών των αιτίων είναι σημαντική για την ανάστροφη αντιμετώπιση, πριν καταφύγουμε σε ειδική φαρμακευτική αγωγή για τη σεξουαλική δυσλειτουργία.

Πηγή: EAU Guidelines on Male Sexual Dysfunction (2024), Mayo Clinic, UpToDate, ISSM

---

Παθοφυσιολογία

Ορισμένες ουσίες ή νοσήματα:

• Επηρεάζουν την παραγωγή ή δράση τεστοστερόνης
• Αναστέλλουν νευρικά κέντρα στύσης ή εκσπερμάτισης
• Μειώνουν την αιμάτωση ή τη διέγερση
• Αλλάζουν τη διάθεση, το αίσθημα ευχαρίστησης ή αυτοπεποίθησης

---

Κύριες Φαρμακευτικές Αιτίες

Αντικαταθλιπτικά

• SSRI/SNRI (σερτραλίνη, παροξετίνη, βενλαφαξίνη): μειωμένη libido, καθυστερημένη εκσπερμάτιση, ανoργασμία
• Τρικυκλικά (αμιτριπτυλίνη): αυξάνουν αναστολή
• Λύση: εναλλαγή σε βουπροπιόνη ή μειωμένη δοσολογία

Αντιψυχωσικά

• Αναστολή ντοπαμίνης → υπερπρολακτιναιμία → υπογοναδισμός

Αντιυπερτασικά

• Β-αναστολείς, διουρητικά: μειώνουν τη ροή αίματος
• Άλφα-αναστολείς: προκαλούν οπισθοδρομική εκσπερμάτιση

Αντιεπιληπτικά / κατασταλτικά

• Φαινοβαρβιτάλη, φαινυτοΐνη, βενζοδιαζεπίνες: αναστέλλουν νευρική διέγερση και libido

Οπιοειδή / αναλγητικά

• Μειώνουν την τεστοστερόνη
• Προκαλούν ψυχοσωματική εξάρτηση

Αναστολείς 5-α-αναγωγάσης (finasteride, dutasteride)

• Χρήση για καλοήθη υπερπλασία προστάτη ή αλωπεκία
• Συνδέονται με μονιμότερες διαταραχές libido και στύσης σε κάποιους άνδρες (“post-finasteride syndrome”)

---

Χρόνια Νοσήματα που Προκαλούν Σεξουαλική Δυσλειτουργία

Σακχαρώδης Διαβήτης

• Μικροαγγειοπάθεια, περιφερική νευροπάθεια, μειωμένη NO-αντίδραση
• 35–75% εμφανίζουν κάποιας μορφής ΣΔ

Καρδιαγγειακή Νόσος

• Στεφανιαία νόσος, αρτηριακή υπέρταση → μειωμένη ροή αίματος στα σηραγγώδη
• Η στυτική δυσλειτουργία προηγείται κατά 2–5 έτη της καρδιοπάθειας

Νεφρική Ανεπάρκεια

• Ουραιμία → ορμονική απορρύθμιση, ψυχολογική εξάντληση
• Υπογοναδισμός λόγω δευτεροπαθούς υπερπρολακτιναιμίας

Ηπατική Νόσος

• Κίρρωση → αύξηση SHBG → μειωμένη ελεύθερη τεστοστερόνη

Νευρολογικά Νοσήματα

• Πολλαπλή σκλήρυνση, Parkinson, τραύματα νωτιαίου μυελού

Χρόνια αναπνευστικά νοσήματα / Σύνδρομο υπνικής άπνοιας

• Υποξαιμία, διαταραχή ύπνου → μείωση τεστοστερόνης και libido

---

Διάγνωση

• Αναλυτικό ιστορικό λήψης φαρμάκων
• Έλεγχος πρωινής τεστοστερόνης, PRL, ορμονικού άξονα
• Αξιολόγηση συνοδών νοσημάτων και σταδίου τους
• Εκτίμηση με IIEF-5, PHQ-9, ενημέρωση θεράποντα ιατρού

---

Αντιμετώπιση

1. Τροποποίηση ή διακοπή φαρμάκου (σε συνεργασία με θεράποντα ιατρό)
2. Αντικατάσταση τεστοστερόνης (όπου ενδείκνυται)
3. Ψυχοσεξουαλική υποστήριξη σε φαρμακογενή libido loss
4. Αποκατάσταση συνοδού νόσου (ρύθμιση ΣΔ, ΑΥ, άπνοιας, νεφρικής λειτουργίας)

---

Πώς βοηθάει το Urologist with a Click

• Συγκεντρώνει πλήρες φαρμακευτικό ιστορικό με online φόρμα
• Αξιολογεί τις επιδράσεις φαρμάκων και παθήσεων στη σεξουαλική λειτουργία
• Διασυνδέει με κατάλληλους ειδικούς για ολιστική προσέγγιση

---

🔹 Υποκατηγορία: Χρήση Ουσιών & Εξαρτήσεις

Αλκοόλ

• Οξεία χρήση: αναστέλλει το ΚΝΣ → μειώνει αναστολές, αλλά αποδυναμώνει τη στύση και την εκσπερμάτιση
• Χρόνια χρήση: σχετίζεται με υπογοναδισμό, ηπατοπάθεια, κατάθλιψη, και ορμονικές διαταραχές
• 30–70% των χρόνιων αλκοολικών εμφανίζουν στυτική δυσλειτουργία ή ανεπάρκεια libido

Κάνναβη

• Μειώνει τα επίπεδα τεστοστερόνης και FSH σε μακροχρόνια χρήση
• Επηρεάζει τη λίμπιντο, την ποιότητα της στύσης και τη συγκέντρωση στον οργασμό
• Μπορεί να επιτείνει άγχος επίδοσης, ειδικά σε νεαρούς χρήστες

Κοκαΐνη / Αμφεταμίνες

• Αρχικά μπορεί να διεγείρουν τη libido, αλλά γρήγορα προκαλούν νευροτοξικότητα, ανικανότητα, ανικανότητα επίτευξης οργασμού, ψυχωτικά επεισόδια
• Η χρήση συσχετίζεται με επιθετικότητα, παρανοϊκή συμπεριφορά και σεξουαλικά επικίνδυνες πρακτικές

Χρήση Αναβολικών

• Εξωγενής τεστοστερόνη → αναστολή άξονα LH/FSH → ατροφία όρχεων, αζωοσπερμία, κατάθλιψη μετά διακοπή, μονιμότερη σεξουαλική ανεπάρκεια

Νικοτίνη

• Αγγειοσύσπαση → διαταραχή ροής στα σηραγγώδη σώματα
• Μεγαλύτερος κίνδυνος για στυτική δυσλειτουργία ειδικά >40 ετών
• Αναστέλλει και την παραγωγή ΝΟ (νιτρικού οξειδίου)

---

Διαγνωστική Εκτίμηση

• Καταγραφή πλήρους ιστορικού ουσιών
• Εκτίμηση σωματικής και ψυχικής εξάρτησης
• Εντοπισμός συνυπαρχουσών ψυχιατρικών διαταραχών
• Σε νεαρούς άνδρες: συχνά υποκρύπτεται πίσω από “ψυχογενή” ΣΔ

---

Αντιμετώπιση

• Διακοπή ουσιών / απεξάρτηση με υποστήριξη ψυχικής υγείας
• Αντικατάσταση τεστοστερόνης ή επαναφορά άξονα (σε χρήστες αναβολικών)
• Συμβουλευτική, φαρμακευτική υποστήριξη για στυτική λειτουργία
• Επαναξιολόγηση μετά 3–6 μήνες αποχής

---

Πώς βοηθάει το Urologist with a Click

• Διακριτική και εξατομικευμένη καθοδήγηση, χωρίς στιγματισμό
• Συνεργασία με εξειδικευμένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας για απεξάρτηση